Как вы думаете, кто такой хороший тренер? Человек, добившихся больших успехов в спорте? Человек, умеющий направить энергию своих подопечных в нужное русло? Человек, владеющий различными методиками тренировок? Все так, но есть одно, самое важное качество — это человек, любящий свое дело и с уважением относящийся к подопечным. Именно о таких тренерах потом с теплотой вспоминают именитые спортсмены.
О том, где взять таких тренеров, как их поддержать, почему важно делать это в небольших городах, а самое главное — как сделать жизнь детей счастливее, рассказывает руководитель некоммерческого футбольного проекта “Supernovas” Анна Федорчук.
Расскажите, пожалуйста, о сути проекта
“Supernovas” — это международный некоммерческий футбольный проект, направленный на то, чтобы дети в небольших городах и поселках стали счастливее. Сделать это через вовлечение ребят в футбол, физическую активность, через их физическое и ментальное развитие. Вся наша команда — из компании inDriver, а финансируется проект из личных средств Арсена Томского, CEO inDriver.
Суть проекта очень проста: мы хотим найти людей, которые любят детей, любят футбол и хотели бы заниматься с ребятами несколько раз в неделю. Тренер в нашем проекте — ключевая фигура, человек, который сможет создать на занятиях комфортную, безопасную и дружелюбную среду, сможет заинтересовать детей и заниматься с ними в свое и их удовольствие. Работа тренера будет оплачиваться.
При этом совершенно не обязательно быть футболистом или профессиональным тренером. Отобранных кандидатов мы всему научим. Важно только интересоваться футболом, уметь общаться с детьми и быть терпеливым.
У нашего проекта есть определенные ценности, очень простые на самом деле, следование которым обязательно для всех. Так, например, у нас нельзя кричать на детей ни при каких обстоятельствах. Оценки мы тоже не ставим, а за ошибки не наказываем, это нормальная часть учебного процесса. Да и жизни в целом.
Тренеру нужно создать на занятиях максимально дружелюбную атмосферу и помнить, что самое главное — процесс игры, а не ее результат.#nbsp;Мы учим играть в футбол и получать от этого удовольствие. Нам не важно, будет потом кто-то из детей профессиональным футболистом или нет. Важно уметь найти к каждому подход и показать, как важна уникальность.
После отбора заявок от тренеров, мы ищем и арендуем спортивные площадки, где будут проходить занятия, покупаем нужное оборудование и форму, потом набираем всех желающих детей, а после составляем расписание, и всё — занятия можно начинать.
Вы сказали — тренером может стать любой желающий. Но ведь это работа с детьми. Как решается вопрос безопасности?
Вопрос безопасности, разумеется, самый важный для нас, и наш отбор пройти не так и просто. Из уже присланных заявок мы отобрали всего 10 человек: 7 в России и 3 в Казахстане.
Интересно, что много откликов от отцов детей, которые хотят играть со своими детьми и их друзьями в футбол. Претенденты проходят несколько интервью, где выявляется в том числе и уровень конфликтности, а также проверку службы безопасности. Кроме того, наш проект предполагает обязательную супервизию с психологами для тренеров и предельно открытую и безопасную обратную связь от детей и их родителей.
На какой стадии сейчас реализация проекта?
Мы стартовали в апреле, одновременно в Казахстане и России — это первые страны проекта. Первый этап сбора заявок от желающих стать тренерами шел чуть больше месяца, до конца мая, мы получили порядка 250 заявок. В России откликов было больше, чем в Казахстане, но, возможно, не все, кто хотел, знали о проекте и успели подать заявки. Теперь это можно сделать снова, к чему я всех желающих и призываю. Это можно сделать на нашем сайте iskra.football.
Тренеры, отобранные в России, уже прошли первую часть обучения, мы для них закупили форму и инвентарь, начали набор детей и в начале сентября уже стартуют тренировки в каждом выбранном населенном пункте.
В Казахстане мы пока в процессе отбора финальных локаций, потому что ощущение, что есть еще большой потенциал, поэтому мы сейчас активно добираем участников. Кстати, возможно с помощью этого интервью к нам откликнуться новые участники. Всех приглашаем подать заявку на сайте.
Как вы обучаете тренеров?
Мы составили свою программу, она основана на существующих методиках обучения тренеров массового футбола. Большой акцент мы делаем на целеполагании наших занятий, рассказываем, как взаимодействовать с детьми, как их заинтересовать и удержать внимание.
Даем очень много приемов того, как составить план тренировки, как сделать каждую из них интересной и индивидуальной. У нас много разных упражнений, и мы учим составлять из них увлекательное занятие. Рассказываем, как получить обратную связь от детей и с ней работать, как действительно учитывать способности детей на тренировках.
Помимо нашей программы#nbsp;мы предлагаем также познакомится с онлайн-курсом УЕФА iCoachKids, он доступен на русском языке — это простой и очень полезный курс для всех, кто тренирует детей в рамках массового футбола.
О требованиях к тренерам понятно, а по каким критериям отбираются участники проекта?
“Supernovas” рассчитана на небольшие населенные пункты, с численностью жителей не более 50 тыс. человек. Это, кстати, довольно гибкий критерий, и если мы получим заявку, подходящую по всем параметрам, кроме численности жителей, и их будет, скажем, не 50, а 60 тыс, но представлять эту заявку будет харизматичный тренер, который горит желанием развивать детский футбол, то, конечно, пропустим в проект.
Малые населенные пункты мы выбрали намерено, там у детей куда меньше возможностей для развития, чем в крупных городах, а это несправедливо. Нам важно это исправить, насколько это в наших силах.
Мы набираем детей в возрасте от 5 до 12 лет, но опять же, если к нам на тренировки придет ребенок 4 лет с горящими глазами и желанием заниматься, мы ему не откажем. Мы открыты для всех, и для мальчиков, и для девочек, нам не важны ни национальность, ни религия, ни социальный статус, ни особенности развития.#nbsp;Наоборот, нам важно научить детей открытости и принятию.
Верхняя граница возраста связана с тем, что потом дети либо начинают более профессионально относиться к футболу и идут в специальные школы, либо, наоборот, готовы сами организовываться и просто играть с другими ребятами – формат секции становится не так важен. А также, согласно рекомендациям УЕФА, с этого возраста уже#nbsp;нужно будет разделение на женские и мужские команды — нам пока хочется сохранить вот этот принцип, что мы “для всех”.
Тренерами, кстати, у нас могут быть и мужчины, и женщины, тут мы тоже полностью открыты.
Почему вы выбрали именно футбол?
Мы с него начали. Все же это спорт №1 и прекрасная командная игра. Но с развитием проекта в нем будут и другие виды спорта. Я вот, например, очень люблю бег и бадминтон (смеется).
Пока все выглядит безоблачно. Приходится ли в процессе реализации проекта сталкиваться с какими-то сложностями?
Конечно, куда же без них. Когда мы только начинали, думали, что самой большой проблемой будет поиск площадок. А оказалось, что они-то как раз есть, разного качества и состояния, но есть.
А вот найти людей, тех самых активных тренеров, оказалось очень непросто. Все привыкли к старой школе, где тренер — суров и требователен, и он именно профессиональный тренер нацеленный на успех любой ценой. Плюс все опасаются чего-то нового, непривычной схемы работы. А система детского спорта в США и Европе совсем другая, в США с детьми часто занимаются папы, это очень распространенная история, когда родители получают лицензию тренера массового футбола и занимаются со всеми детьми в классе. У нас это пока сложно приживается.
Многие потенциальные тренеры не могут поверить, что мало того, что мы весь инвентарь закупим, все организуем, дадим методологические рекомендации, так еще и зарплату будем платить. Зарплата зависит от количества групп и времени с ними, плюс мы предполагаем, что это не основная занятость для тренера. Но по нашим оценкам платим мы раза в два выше, чем в спортивной школе за такое же количество часов.
Вот сделать так, чтобы тебе поверили — очень сложно. До сих пор вспоминаю некоторых кандидатов, которые нам очень понравились, но пропали на финальном этапе – просто перестали брать трубки. Мне бы очень хотелось им дозвониться и спросить: что случилось? почему?
Надеюсь, в будущем, когда “Supernovas” заработает в полную силу, это недоверие удастся преодолеть.
Какие у вас планы на развитие в Казахстане, да и в целом?
Еще раз повторюсь, что сейчас мы собираем заявки от тренеров, и надеемся, что их будет достаточно много.
Мы хотим открыть в Казахстане минимум 5 секций до конца года, возможно и больше. Мне кажется, мы пришли на благодатную почву и проект найдет своих героев.
В будущем проект будет появляться в других странах бывшего СССР и развивающихся странах. Будем расширяться за счет разных интересных способов вовлечения детей и взрослых в футбол и другие виды спорта.
Почему inDriver занялся этим проектом?
Миссия компании, ее ДНК – бороться с несправедливостью и через это развивать мир. Это касается не только бизнеса, но и некоммерческой деятельности. Мы системно ищем сферы, где высокий уровень несправедливости и даем более честные, справедливые и равные возможности. Как я сказала выше, дать ребятам в небольших населенных пунктах возможность заниматься спортом в удовольствие – это справедливо!
Стоит отметить, что “Supernovas” финансируется из личных средств Арсена Томского, который решил выступить национальным спонсором проекта по России и Казахстану. Когда мы пойдем в другие страны — будем там тоже стараться искать национальных спонсоров.
Если бы вам нужно было придумать девиз для “Искры”, какой бы он был?
В самом начале обучения по программе iCoachKids говорится, что главная цель тренера – это сохранить в детях пламя удовольствия от спортивного занятия, чтобы оно никогда не потухло. Я когда сама это обучение проходила, подумала: “боже мой, так мы же еще и называемся “Supernovas”! Вот это крутое совпадение”. Так что да — мы про это, про тот драйв и ту любовь к спорту, которую дарит футбол, и которую очень хочется, чтоб люди не забывали, став взрослыми.
Сіз қалай ойлайсыз, мықты жаттықтырушы қандай болуы керек? Спортта үлкен жетістіктерге жеткен адам? Әлде қарамағындағы қатысушыларға энергиясын дұрыс бағыттай алатын адам ба? Немесе әртүрлі жаттығу әдістерін меңгерген жан ба? Иә, мұның барлығына толықтай келісеміз, дегенмен ең маңызды қасиеті — бұл өз ісін жақсы көретін және қатысушыларға құрметпен қарайтын адам. Дәл осындай жаттықтырушыны атақты спортшылар жақсы сөзбен еске алады.
«Supernovas» коммерциялық емес футбол жобасының жетекшісі Анна Федорчук мұндай жаттықтырушыларды қайдан табуға болады, оларды қалай қолдау керек,#nbsp; шағын қалаларда атаулы жобаны жасаудың маңызы неде және балалардың өмірін қалай бақытты ету керек деген сұрақтарға жауап берді.
Жобаның мақсаты туралы айтып беріңізші
«Supernovas» — бұл шағын қалалар мен ауылдағы балаларды бақытты етуге бағытталған халықаралық коммерциялық емес футбол жобасы. Басты мақсаты балаларды футболға баулу, физикалық белсенділік, олардың физикалық және психикалық дамуы арқылы жүзеге асыруға болады. Біздің бүкіл команда InDriver компаниясынан құрылған, ал жоба InDriver басшысы Арсен Томскийдің жеке қаражатынан қаржыландырылады.
Жобаның мақсаты өте қарапайым: біз балаларды және футболды жақсы көретін, сондай-ақ балаларды аптасына бірнеше рет жаттықтыра алатын адамдарды тапқымыз келеді. Біздің жобамыздағы жаттықтырушы — басты тұлға. Ол сабақтарда жайлылық пен қауіпсіздікті әрі достық ортаны сезіндіретін, балаларды қызықтыра алатын адам. Жаттықтырушының жұмысы әрине төленеді.
Жаттықтырушы болу үшін футболшы немесе кәсіби жаттықтырушы болудың қажеті жоқ. Таңдалған үміткерлерге біз бәрін үйретеміз. Тек футболға қызығушылық таныту, балалармен қарым-қатынас жасау және шыдамды болуы маңызды.
Біздің жобаның орнатылған құндылықтары бар, олар өте қарапайым, оларды орындау барлығына міндет. Мәселен, біз балаларға ешқандай жағдайда дауыс көтермейміз және жаттығу кезінде жіберген қателіктері үшін жазаламаймыз, сабақ кезінде ойын көрсеткіші бойынша бағаламаймыз.
Жаттықтырушы сабақта ең бастысы достық ортаны қалыптастырып, ойынның нәтижесі емес жай ғана ойыннан ләззат алу керегін түсіндіру. Яғни, біз футбол ойнауды және одан ләззат алуды үйретеміз. Балалар алдағы уақытта кәсіби футболшы бола ма, жоқ па, бізге маңызды емес. Олардың өз еркінде.
Жолданған өтінімдер арасынан жаттықтырушыларды таңдағаннан кейін біз сабақ өтетін спорт алаңдарын іздейміз және жалға аламыз. Қажетті құрал — жабдықтар мен формаларды сатып алып, одан ары барлық қатысуға ниетті балаларды жинаймыз. Келесі кезең сабақ кесте құрылған соң сабақтарды бастауға болады.
Сіздің айтуыңызша кез келген адам жаттықтырушы бола алады. Бірақ бұл балалармен жұмыс болғандықтан қауіпсіздік мәселесі қалай шешіледі?
Қауіпсіздік мәселесі біз үшін өте маңызды. Кез келген жаттықтырушы деген сөзіміз тәжірибеге қатысты. Біз жолданған өтінімдердің арасынан міндетті түрде іріктейміз және біздің талаптарға сай болу да оңай емес. Қазіргі уақытта жолданған өтінімдердің арасынан жаттықтырушыларды таңдап та алдық. 7 адам Ресейде және 3 адам Қазақстанда.
Бір қызығы, жаттықтырушы болуға өтінім жолдаған адамдардың басым көпшілігі футбол ойнағысы келетін балалардың әкелері. Олар өз баласы мен оның достарымен бірлесе футбол ойнағысы келеді. Үміткерлер бірнеше сұхбаттан өтеді, онда жанжал деңгейі, сондай-ақ қауіпсіздік тексерісінен өтеді. Сонымен қатар, біздің жоба жаттықтырушылар үшін психологтармен міндетті түрде қадағалауды және балалар мен олардың ата-аналарынан өте ашық және қауіпсіз кері байланысты қамтиды.
Қазір жобаны іске асыру қай кезеңде?
Біз Қазақстан және Ресейде бір уақытта сәуір айында бастадық. бұл жобаның іске қосылған алғашқы елі. Жаттықтырушы болғысы келетіндерден өтінімдерді жинаудың бірінші кезеңі бір айдан сәл астам уақытқа созылды, мамыр айының соңына дейін біз 250-ге жуық өтінім қабылдадық. Ресейде Қазақстанға қарағанда өтінім жолдаушылар саны көп болды. Мұның себебі, жоба туралы ақпарат аз болды ма деген болжам бар. Өтінімдерді қайта қабылдауды бастауға болады. Барлығын жобаға қатысуға шақырамын. Өтінімді біздің iskra.football сайтында жолдауға болады.
Ресейде таңдалған жаттықтырушылар оқытудың бірінші кезеңінен өтті, біз оларға форма мен керек құрал-саймандарды сатып алдық және балаларды жинай бастадық. Ал қыркүйек айының басында таңдалған елді мекенде жаттығулар басталады.
Қазақстанда біз жаттықтырушыларды іріктеу процесінде тұрмыз, өйткені әлі де үлкен әлеуеттің бар екенін сеземіз, сондықтан біз қазір қатысушыларды белсенді түрде алып жатырмыз. Айтпақшы, осы сұхбаттың көмегімен бізге жаңа қатысушылар өтінім жіберуі де мүмкін. Барлық жанды сайтта өтінім беруге шақырамыз.
Жаттықтырушыларды қалай оқытасыздар?
Біз өз бағдарламамызды құрдық. Ол бұқаралық футбол жаттықтырушыларын оқытудың қолданыстағы әдістемелеріне негізделген. Біз өз сабақтарымыздың мақсатына көп көңіл бөлеміз, балалармен қалай қарым-қатынас жасау керектігін, оларды қалай қызықтыруға және назар аударуға болатынын айтамыз.
Біз жаттығу жоспарын қалай құруға, әрқайсысын қалай қызықты және ерекше етуге болатыны туралы көптеген тәсілдер ұсынамыз. Балалардан кері байланыс алу және онымен жұмыс істеу, балалардың жаттығу кезіндегі қабілетін қалай білуге болатынын айтамыз.
Орнатқан бағдарламадан басқа, біз УЕФА-ның iCoachKids онлайн курсын ұсынамыз және ол орыс тілінде қолжетімді. Бұл бұқаралық футбол аясында балаларды жаттықтыратын кез келген адам үшін қарапайым және өте пайдалы курс.
Жаттықтырушыларға қойылатын талаптар туралы түсінікті, ал жобаға қатысушылар қандай талап бойынша таңдалады?
«Supernovas» жобасы тұрғындар саны 50 мың адамнан аспайтын шағын елді мекендерге арналған. Айтпақшы, егер біз тұрғындар санынан басқа барлық параметрлерге сәйкес келетін мықты жаттықтырушыдан өтінім алсақ, айталық, 50 мың емес 60 мың тұрғыны болса, бұл жағдайда өтінімді қабылдаймыз.#nbsp;
Біз шағын елді мекендерді әдейі таңдадық, онда балалардың даму мүмкіндігі үлкен қалаларға қарағанда әлдеқайда аз және бұл әділетсіз. Сол себепті біз бұл олқылықты түзеткіміз келеді.
Біз 5 пен 12 жас аралығындағы балаларды қабылдаймыз, бірақ тағы да, егер 4 жастағы бала біздің жаттығуымызға шын ықыласымен қатысуға ниет білдірсе, біз одан бас тартпаймыз. Біз бәріне ашықпыз, ұл мен қыз,#nbsp; ұлт, дін, әлеуметтік мәртебе де, даму ерекшеліктері де маңызды емес. Керісінше, біз балаларға ашық және баршаны тең қарауға үйретуіміз керек.
Атаулы жас аралығының таңдалуы бала өскен сайын футболға неғұрлым кәсіби тұрғыда қарайлап, арнайы мектептерге баруды жоспарлайды, немесе, керісінше, жай ғана өз достары арасында ойнауды дұрыс санайды. Сондай-ақ, УЕФА ұсыныстарына сәйкес, осы жастан бастап әйелдер мен ерлер командаларына бөліну қажет. Әзірге біз «баршаға бірдей» деген қағиданы ұстанамыз.
Жаттықтырушылар, айтпақшы, бізде ерлер де, әйелдер де болуы мүмкін, бізде еш шектеу жоқ.
Неліктен сіз футболды таңдадыңыз?
Бұл №1 спорт түрі және керемет командалық ойын. Бірақ жоба дамығаннан кейін басқа да спорт түрлері қосылады. Мысалы, мен жүгіруді және бадминтонды жақсы көремін (күледі).
Әзірге еш мәселе жоқ. Жобаны іске асыру барысында қандай да бір қиындықтарға тап болуыңыз мүмкін бе?
Әрине, қиындықсыз болмайды. Біз алғаш бастаған кезде ең үлкен қиындық ойын алаңдарын табу деп ойладық. Алаңдар бар, бірақ сапасы мен алаң жағдайы әртүрлі.
Ал белсенді жаттықтырушыларды табу өте қиын болды. Барлығы ескі форматқа үйреніп қалған. Яғни жаттықтырушы қатал және талапшыл. Ол жаттықтырушылар кез — келген жағдайда спорттан нәтиже шығаруды көздейді. Сонымен қатар, барлығы жаңа, ерекше жұмыс схемасынан қорқады. Ал АҚШ пен Еуропадағы балалар спорт жүйесі мүлдем басқаша, АҚШ-та балалардың әкелері жаттықтырумен айналысады. Ал бізде барлығы басқаша.
Көптеген жаттықтырушылар біздің барлық қажет заттарды сатып алып беретінімізге, ұйымдастырушылық сәттерге көмектесетініміз, әдістемелер ұсынатынымызға және жалақы төлейтінімізге сене алмайды. Жалақы топтардың санына және олармен өткізген уақытқа байланысты төленеді, сонымен қатар бұл жаттықтырушы үшін негізгі жұмыс емес деп есептейміз. Бірақ салыстырмалы түрде спорт мектебіне қарағанда екі есе жоғары төлейміз.
Жаттықтырушыларды жобаға сендіру өте қиынға соқты. Осы уақытқа дейін бізге өте ұнаған, бірақ соңынан телефон тұтқасына жауап бермей кеткен кандидаттар да бар. Мен оларға қоңырау шалып, сұрағым келеді: не себепті? Неліктен жауапсыз кетті?
Болашақта «Supernovas» жобасы толық күшіне енген кезде, бұл сенімсіздікті жеңеміз деп үміттенемін.
Қазақстанда және жалпы дамуға қатысты қандай жоспарыңыз бар?
Тағы да қайталаймын, біз қазір жаттықтырушылардан өтінімдер жинап жатырмыз және олар жеткілікті болады деп үміттенеміз. Біз Қазақстанда жыл соңына дейін кемінде 5 секция ашқымыз келеді, мүмкін одан да көп болар. Менің ойымша, біз дұрыс жерге келдік және жоба өз кейіпкерлерін табады.
Болашақта жоба бұрынғы КСРО-ның басқа елдерінде және дамушы елдерде пайда болады. Балалар мен ересектерді футболға және басқа да спорт түрлеріне тартудың әртүрлі қызықты тәсілдері есебінен кеңейетін боламыз.
Неліктен бұл жобаны inDriver қолға алды?
Компанияның миссиясы — әділетсіздікпен күресу және сол арқылы әлемді дамыту. Бұл тек бизнеске ғана емес, коммерциялық емес қызметке де қатысты. Біз әділетсіздік деңгейі жоғары және адал, әділ және тең мүмкіндіктер беретін салаларды жүйелі түрде іздейміз. Жоғарыда айтқанымдай, шағын елді мекендердегі балаларға спортпен шұғылдануға мүмкіндік беру — бұл әділ шешім!
Айта кету керек, «Supernovas» Ресей мен Қазақстан бойынша жобаның ұлттық демеушісі болуға шешім қабылдаған Арсен Томскийдің жеке қаражатынан қаржыландырылады. Дегенмен басқа елдерге барған кезде жергілікті демеушілерді іздеуге тырысамыз.
Егер сізге «Supernovas» ұранын ойлап табу керек болса, ол қандай болар еді?
iCoachKids тренингінің басында жаттықтырушының басты мақсаты – балалардың спорттан ләззат алуын сақтау, дәл осы жағдайда спортқа деген құлшыныс ешқашан өшпейді делінген. Мен бұл жаттығуды өзім өткізген кезде: «Құдайым-ау, біздің атау «Supernovas» деп аталады, неткен сәйкестік деп таңғалғаным бар! Бұл керемет кездейсоқтық». Сондықтан, біз спортқа, футболға деген сүйіспеншілікті қолдаймыз және ересек адамдар да кезіндегі сол сезімді ұмытпағанын қалаймыз.